Eat & Drink

Goatland

Things to do

Goatland

Η Σαμοθράκη θεωρείται εκτός των άλλων και το νησί των κατσικιών

Το κατσίκι μπορεί να θεωρηθεί το σήμα κατατεθέν της πανίδας του νησιού από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα.

Η μορφολογία του ορεινού όγκου της οροσειράς Σάος, η πυκνή βλάστηση, τα τρεχούμενα νερά περιμετρικά του νησιού και η έλλειψη θηρευτών του το ευνόησε στο να εξαπλωθεί ο πληθυσμός του σε κάθε σημείο της Σαμοθράκης.

Φωτο: "Κατσίκια σε βράχια" lifo.gr

Υπάρχει μια ιδιορρυθμία στη διαχείριση των κοπαδιών από τους ντόπιους κιαχιαγίαδες οι οποίοι είναι ιδιοκτήτες τους και παραδοσιακά περνάνε τα δικαιώματα και την ιδοκτησία τους από γενιά σε γενιά. Ενώ σε πάρα πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας τα περισσότερα κοπάδια σταυλίζονται για κάποιες ώρες της μέρας και την νύχτα, στη Σαμοθράκη τα περισσότερα κατσίκια κυκλοφορούν ελεύθερα σε όλο το μήκος και πλάτος του νησιού.

Αυτό βέβαια επιφέρει και θετικό αλλά και αρνητικό αντίκτυπο. Το θετικό είναι ότι επειδή είναι ζώα ελευθέρας κυρίως βοσκής, αφού τρέφονται με όλων των ειδών των αυτοφυών φυτών του βουνού όπως θυμάρι, θρύμη, βρώμη κ.α αυτό έχει ως αποτέλεσμα το κρέας τους να αποτελεί ένα από τα πιο νόστιμα εδέσματα που μπορεί κανείς να δοκιμάσει. Θα το βρείτε στις ταβέρνες και τις ψησταριές των χωριών και των οικισμών μαγειρεμένο με διάφορους τρόπους από ψημένο στη σούβλα, φυρνιστό με πατάτες ή ρύζι, βραστό, ψημάνεο στη λαδόκολα κ.α. και παργαμτικά είναι κάτι που θα σας μείνει αξέχαστο γιατί η γεύση του δεν μοιάζει με καμιά που έχετε συναντήσει ως τώρα.

Φωτο: "Όταν το κρέας μοιάζει με γλύκισμα" Καρυδιές-tripadvisor.gr

Το αρνητικό αντίκτυπο είναι ότι επειδή υπάρχει πληθώρα ζώων, εδώ και χρόνια άρχισε να διαφαίνεται μια έντνη ανισορροπία, αφού ο αριθμός τους έχει ξεπεράσει τις 50.000, ενώ η βοσκοικανότητα του νησιού είναι επαρκής για τον αρισμό των 15.000-20.000. Έτσι κάθε νέο φυτό, θάμνος ή δέντρο που προσπαθεί να φυτρώσει γίνεται βωρά των κατσικιών και η ανανέωση της πανίδας του νησιού είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

Φωτο: "Ψάχνοντας για τροφή" evros-news.gr

Το μάζεμα των μικρών εριφίων επίσης είναι κάτι ιδιαίτερο αφού, γίνεται στις περισσότερες των πειπτώσεων σε δύσβατες και απόκρημνες πλαγιές με ομάδες κιαχιαγιάδων που προσπαθούν να τα εγκλωβίσουν για να τα πιάσουν, με την βοήθεια εκπαιδευμένων ντόπιων τσοπανόσκυλων και την χρήση μεγάλων ραβδιών, των λεγόμενων γκντούρηδων. Είναι κάτι που συμβαίνει συνήθως κατά τους ανοιξιάτικούς και καλοκαιρινούς μήνες και σενθέτει μια περιπετειώδη, φολκορική και αρχέγονη εικόνα. Δεν είναι λίγες οι φορές που κατά την προσπάθεια τους αυτή κιαχιαγιάδες τραυματίστηκαν ή και σε κάποιες περιπώσεις σκοτώθηκαν!

Φωτο: "Όταν η πανίδα κυριαρχεί στη χλωρίδα" Αρχείο Δήμου Σαμοθράκης

Υπάρχουν τοπικές ονομασίες για το κάθε χρώμα των κατσικιών: σίβο είναι αυτά του χρώματος γκρί, μπάρζο είναι αυτό με άσπρα και μαύρα ή άλλα μικτά χρώματα, βάκλιου είναι αυτό με μαύρους κύκλους στο τρίχωμα γύρω από τα μάτια, χιλ΄δουνί αυτό που έχει κάθετες γραμμές που περνάνε από τα μάτια κατά μήκος του προσώπου,λαγδή στα χρώματα του λαγού, κτούλ΄κου είναι αυτό το χωρίς κέρατα, κεατσούλ΄κου είναι αυτό με κέρατα, σβήσκου είναι αυτό που δεν έχει γεννήσει ακόμη, πεατκό είναι αυτό που δεν είναι ντόπιας ράτσας, ενώ βαγιάρκου είναι το άγριο χωρίς ιδιοκτήτη. Όλα σχεδόν τα ζώα αναγνωρίζονται από τους ιδιοκτήτες τους από ένα μοναδικό για τον καθένα οικογενειακό σημάδι που το χαράσουν με μαχαίρι στο αυτί του κάθε ζώου.

Φωτο: "Όταν το δέντρο πολιορκείται" seleo.gr

Επίσης θα τα ακούσετε μέσα στις πλαγιές να κινούνται είτε σε ομάδες είτε κατά μόνας από τον χαρακτηριστικό ήχο των κουδουνιών τους που και αυτά έχουν την δική τους ονομασία ανάλογα με τον ήχο που εκπέμπουν. Έτσι τσαχλάκ΄ι λέγεται το πολύ μικρό χάλκινο κουδούνι, βουουντίσ΄ το μεσαίο μεγέθους επίσης από χαλκό και ανεβατό αυτό του μεγάλους μεγέθους από σφυρήλατο λεπτό φύλλο σιδήρου. Αυτά τα κουδούνια προσαρμόζονται στον λαιμό των ζώων με χειροποίητα ξύλινα "κολιέ" τον "γύου" που κατασκευάζονται από τους ίδιους τους κιαχιαγιάδες αφού πρώτα σμηλευθούν και ζεσταθούν στη φωτιά για να πάρουν το κυκλικό τους σχήμα, συνήθως από κλαδί μηλιού, επειδή είναι ευλίγυστος και μεγάλης αντοχής.

Φωτο: "Γκντούρς, βούλια, τσαρβούλια, ανεβατό με γύου"

Οι κιαχιαγίαδες κατά το παρελθόν φορούσαν τοπικά χειροποίητα υποδήματα τα τσαρβούλια που τα έφτιαχναν οι ίδιοι από δέρμα γουρουνιού ή βοδινού, με τα θυλκάργια του και τα απανουθέλια του (τρύπες και κορδόνια του), ενώ η φτέρνα του ποδιού ήταν εκτεθειμένη. Κάποιες φορές για μεγαλύτερη αντοχή και σταθερότητα στα βράχια τοποθετούσαν στο κάτω μέρος λαστιχένια κομμάτια.

Στη συνέχεια φορούσαν τα καλτσούνια που φθάνανε μέχρι το γόνατο και σταθεροποιούνταν με ένα κομάτι χοντρής κλωστής τον καλτσουδέτ΄. Ήταν πλεγμένα από κλωστή κατσίκας που γνέθωνταν και ήταν δύο ειδών: του πουουπόδ΄που άφηνε γυμνό το πέλμα και έπιανε μόνο στο μεγάλο δάχτυλο για την αποφυγή της φθοράς από την χρήση και του καλτσούν΄ που κάλυπτε και όλο το πέλμα. Στη συνέχεια φορούσαν βράκα από βαμβακερό μαύρο ύφασμα, με σέλα μπροστά και πίσω η οποία τους χάριζε άνεση στα άλματα και στις αναβάσεις, η οποία σταθεροποιούνταν στη μέση τους από το ζνάρ΄. Στο επάνω μέρος του σώματος φορούσαν πουκάμισο από κάμπουτου (ύφασμα υφασμένο στον αργαλειό) λευκό συνήθως που λεγόταν γινί-ντουνιά ή με κάθετες γαλάζιες ή μαύρες λεπτές ρίγες, κλειστό από μπροστά με δύο κουμπιά στο λαιμό χωρίς γιακά. Στην συνέχεια υπήρχε το γιλέκο που λεγόταν μαρνέλ΄ι κατασκευασμένο από σκούρο μπλε ή μαύρο βελούδο και κεντημένα διάφορα σχέδια, το οποίο κούμπωνε σταυρωτά με πολλά κουμπιά που ήταν κατασκευασμένα από κορδόνι δεμένο σε κόμπους. Πάνω από αυτά υπήρχε ο αμπάς κάτι σαν τα σημερινό σακάκι. Τέλος το καπουτί βαρύ μαύρο παλτό επίσης πλεγμένο από τρίχα κατσίκας με σκούφο για τα κρύα, τα χιόνια και τις βροχές του χειμώνα.

Φωτο: "Κιαχιαγιάδες σε κορυφή του βουνού κρατώντας γκντούρδες, φοράνε τσαρβούλια και έχουν κρεμασμένη την βούλια" Mανώλης Μαργαρίτης

Το λιγοστό φαγητό που παίρναν μαζί τους (συνήθως τυρί, ψωμί και σταφίδες ή ξερά σύκα και καρύδια) τα τοποθετούσαν σε τοπικό χειροποίητο σακίδιο πλάτης την βούλια που κατασκεύαζαν επίσης οι ίδιοι από δέρμα κατσίκας ξυρισμένο και γυρισμένο ανάποδα, το οποίο είχε σούρες που έκλειναν με καρδόνι φτιαγμένο από τυλιγμένο δέρμα που κατέλήγε στα πόδια του ζώου και κρεμιόταν στη πλάτη.

Για τον ήλιο χρησιμοποιούσαν μαντίλι που σκέπαζε το τριχωτό της κεφαλής και δενόταν για να μη φεύγει στο μέτωπο με τις δυό τους άκρες και πίσω στον σβέρκο με τις άλλες δύο.

Φωτο: "Αίγες στη δύση" Aρχείο Δήμου Σαμοθράκης

Σίγουρα τα κατσίκια και οι αίγες χαρακτηρίζουν τη Σαμοθράκη και θα συνεχίσουν να την χαρακτηρίζουν και στο μέλλον, είναι σίγουρο όμως ότι χρειάζεται να επέλθει με κάποιον τρόπο και μια ανάλογη άμεση ισορροπία για να μην καταρεύσει το οικοσύστημα του νησιού, που αυτή την στιγμή βρίσκεται σε πραγματικό κίνδυνο.

More like this:

Eat & Drink

Outdoors Adventures

Escape the ordinary. Adventure awaits. Be there fot it!

Events

In Samothraki the whole day will go anyways - totally up to you to do nothing or everything!

Attractions

Each and every single attraction of the island should be desirable - try not to miss a single one.

Culture & History

If you don't know all about Samothraki the best case would be to visit, listen to guides and explore - this will provide unique understanding to culture and history.

Eat & Drink

Meze - ouzo - tsipouro to explore. No one has ever regreted - for that we can promise and guarantee.

Trip Ideas

Strolling around, driving, hiking, cycling. Over and over again for the places you know, once and forever for places to explore. You will be never alone on the trip, socialize - please free free meet new people on the same trip as yours.

Discover Samothraki

Places to go

Up to discover? In Samothraki it's all about enjoying the route to the desired destination.

Things to do

There is so much world to see and experience in Samothraki. For real, no limit on that.

Plan your trip

Samothraki is characterised by tall and adventurous mountain landscapes while being coasty all along, with each single element contributing to a picturesque and magnificent landscape.