Μετάβαση στο περιεχόμενο

Φέρτε τη Νίκη σπίτι.Βάλτε το όνομά σας

EN

Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη

Περιπέτεια & ΎπαιθροΕνημέρωση

Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, Samothraki
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 2
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 3
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 4
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 5

Δείτε όλες τις 9 φωτογραφίες Φωτογραφίες: Todor Mishinev· Theodoros Kondakos· Ursi C. Borealis· Glyn Nelson

Πού ο ουρανός της Σαμοθράκης είναι πιο σκοτεινός και γιατί: μετρημένη φωτορύπανση, ο ορίζοντας του βουνού, οι πιο καθαροί μήνες, οι νέες σελήνες του 2027 και οι Περσείδες.

Είδος
Περιπέτεια & Ύπαιθρο

Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη: πού ο ουρανός είναι πιο σκοτεινός, και πότε

Οι περισσότεροι έρχονται στη Σαμοθράκη για τους καταρράκτες, το βουνό ή το Ιερό, και φεύγουν μιλώντας για τον ουρανό. Σε μια καθαρή νύχτα χωρίς φεγγάρι, ο Γαλαξίας διασχίζει όλο τον ουρανό πάνω από το νησί, τόσο φωτεινός που ξεχωρίζετε με γυμνό μάτι τις σκοτεινές λωρίδες του.

Αυτή η σελίδα στηρίζεται σε μετρήσεις, όχι σε εντυπώσεις: έναν άτλαντα φωτορύπανσης από δορυφορικά δεδομένα, δέκα χρόνια στοιχεία νεφοκάλυψης, το ανάγλυφο του νησιού και τις θέσεις της Σελήνης και του Γαλαξία, υπολογισμένες για το γεωγραφικό πλάτος της Σαμοθράκης. Οι πηγές είναι στο τέλος.

Πόσο σκοτεινός είναι ο ουρανός;

Ο Παγκόσμιος Άτλαντας της Τεχνητής Φωτεινότητας του Νυχτερινού Ουρανού, που ο David Lorenz ξαναϋπολόγισε με δορυφορικές μετρήσεις του νυχτερινού φωτισμού του 2025, εκτιμά πόσο το τεχνητό φως φωτίζει τον ουρανό ακριβώς από πάνω μας. Στις νότιες και ανατολικές ακτές της Σαμοθράκης προσθέτει μόλις 13 με 15 τοις εκατό περίπου στη φυσική φωτεινότητα του νυχτερινού ουρανού: ζώνη 2a στον άτλαντα, ουρανός περίπου 21,85 μεγεθών ανά τετραγωνικό δευτερόλεπτο τόξου.

Τα χωριά είναι λίγο πιο φωτεινά. Γύρω από την Καμαριώτισσα, τη Χώρα και τα Αλώνια, την πιο πολυσύχναστη γωνιά του νησιού, το τεχνητό φως προσθέτει από το μισό έως τα τέσσερα πέμπτα της φυσικής φωτεινότητας (ζώνες 3a και 3b), και πάλι ουρανός της υπαίθρου. Για σύγκριση, ο ίδιος άτλαντας δίνει για το κέντρο της Αλεξανδρούπολης, το λιμάνι του πλοίου στην απέναντι στεριά, περίπου οκτώ φορές τη φυσική φωτεινότητα, και για το κέντρο της Αθήνας πάνω από ογδόντα.

Ελέγξαμε στον ίδιο άτλαντα και το πιο σκοτεινό σημείο άλλων νησιών του Αιγαίου. Η Σαμοθράκη είναι από τα σκοτεινά, στο ίδιο επίπεδο με τη Λήμνο, την Ικαρία και τα Κύθηρα, αλλά όχι η πιο σκοτεινή: μικρά, απομακρυσμένα νησιά όπως ο Άγιος Ευστράτιος, η Ανάφη και η Γαύδος βγαίνουν ακόμη πιο σκοτεινά.

Το βουνό αποφασίζει τι θα δείτε

Το φωτεινότερο κομμάτι του Γαλαξία, το κέντρο του στον Τοξότη και τον Σκορπιό, δεν ανεβαίνει ποτέ ψηλά σε αυτό το γεωγραφικό πλάτος: το πολύ περίπου 20 μοίρες πάνω από τον νότιο ορίζοντα, όσο δύο γροθιές με τεντωμένο το χέρι. Γι' αυτό το πιο σημαντικό δεν είναι μόνο πόσο σκοτεινό είναι ένα σημείο, αλλά και αν είναι ανοιχτός ο νότος.

Ο Σάος (Φεγγάρι, 1.611 μ.) γεμίζει τη μέση του νησιού. Μετρήσαμε τη γραμμή του ορίζοντα από κάθε σημείο πάνω στο ψηφιακό μοντέλο του ανάγλυφου. Από τη νότια ακτή, ο νότιος ορίζοντας είναι η θάλασσα, επίπεδος στις μηδέν μοίρες. Από τις υπαίθριες θερμές πισίνες πάνω από τα Θέρμα, στη βόρεια ακτή, το βουνό υψώνεται 17 με 22 μοίρες προς τα νότια, και από τη Γριά Βάθρα περίπου 24 μοίρες. Το αποτέλεσμα, υπολογισμένο νύχτα με τη νύχτα:

  • Στη νότια ακτή (Παχιά Άμμος, το εκκλησάκι της Κρημνιώτισσας, Λάκκωμα, Μακρυλιές) και στον Κήπο, το κέντρο του Γαλαξία φαίνεται ολόκληρο για περίπου πέντε ώρες τη νύχτα τον Ιούνιο και τον Ιούλιο και περίπου τρεισήμισι τον Αύγουστο.
  • Στις θερμές πισίνες πάνω από τα Θέρμα φαίνεται για δύο με τρεις ώρες τον Μάιο και τον Ιούνιο, χαμηλά και εν μέρει πίσω από την κορυφογραμμή, και από τον Αύγουστο καθόλου.
  • Από τη Γριά Βάθρα, βαθιά κάτω από το βουνό, δεν ξεπερνά ποτέ την κορυφογραμμή.

Η βόρεια ακτή έχει κι αυτή υπέροχο ουρανό: τον καλοκαιρινό Γαλαξία που περνά από πάνω μας μέσα από τον Κύκνο και την Κασσιόπη, τους βόρειους αστερισμούς και τους διάττοντες των Περσείδων, που έρχονται από τα βορειοανατολικά. Για το φωτεινό κέντρο του Γαλαξία, πηγαίνετε νότια.

Ο Γαλαξίας όπως φαίνεται μέσα από μια θαλάσσια σπηλιά της Σαμοθράκης, πλαισιωμένος από τον σκοτεινό βράχο πάνω από τη θάλασσα
Ο Γαλαξίας από μια θαλάσσια σπηλιά στις ακτές της Σαμοθράκης. Φωτογραφία: Θεόδωρος Κονδάκος

Τα καλύτερα σημεία

1. Παναγία Κρημνιώτισσα: ύψος και ανοιχτός νότος

Το εκκλησάκι της Κρημνιώτισσας στέκεται σε έναν βράχο περίπου 280 μέτρα πάνω από τη νότια ακτή, δίπλα στον ασφαλτοστρωμένο δρόμο για την Παχιά Άμμο. Τίποτα δεν κρύβει τον ουρανό προς τα νότια και τα δυτικά, ο άτλαντας το βάζει στην πιο σκοτεινή ζώνη του νησιού, και το ύψος σας ανεβάζει πάνω από την αχλή της θάλασσας. Φάτε στην Κρημνιώτισσα, ακριβώς δίπλα, και μείνετε κι αφού νυχτώσει.

2. Παχιά Άμμος: ξαπλώστε στην άμμο

Η Παχιά Άμμος, στο τέλος του ίδιου δρόμου, βλέπει ανοιχτή θάλασσα προς τα νότια, χωρίς κανένα χωριό από εκείνη την πλευρά του νησιού. Μια φαρδιά αμμουδιά είναι το πιο άνετο μέρος για να ξαπλώσετε ανάσκελα και να δείτε τον Γαλαξία να ανεβαίνει πάνω από το νερό.

3. Κήπος: η ανατολική άκρη

Ο Κήπος είναι όσο πιο μακριά από τα χωριά μπορείτε να φτάσετε με αυτοκίνητο, με ανοιχτή θάλασσα προς τα ανατολικά και τα νότια και την ίδια σκοτεινή ζώνη. Είναι το μέρος για να δείτε τον Γαλαξία και το φεγγάρι να βγαίνουν από τη θάλασσα. Το βουνό κλείνει τον ουρανό προς τα δυτικά και τα βορειοδυτικά. Ο δρόμος από τα Θέρμα είναι ασφαλτοστρωμένος αλλά μακρύς, με στροφές και χωρίς φώτα: υπολογίστε χρόνο και οδηγήστε αργά.

4. Λάκκωμα και Μακρυλιές: η νοτιοδυτική πλευρά

Γύρω από το Λάκκωμα και την παραλία Μακρυλιές ο νότιος ορίζοντας είναι κι εδώ ανοιχτή θάλασσα. Ο ουρανός είναι ένα σκαλί πιο φωτεινός από την Παχιά Άμμο, γιατί τα χωριά της δύσης είναι κοντά, αλλά τα σημεία αυτά είναι τα πιο κοντινά με το αυτοκίνητο από την Καμαριώτισσα και τη Χώρα, και καλή επιλογή για την πρώτη νύχτα.

Ο Γαλαξίας πάνω από μια παραλία με βότσαλα και τη θάλασσα στη βόρεια ακτή της Σαμοθράκης, με το βουνό δεξιά
Ο Γαλαξίας από μια παραλία της βόρειας ακτής της Σαμοθράκης. Φωτογραφία: Todor Mishinev

5. Οι θερμές πισίνες πάνω από τα Θέρμα: ο ουρανός από πάνω σας

Οι υπαίθριες θερμές πισίνες στην κορυφή του λόφου πάνω από τα Θέρμα είναι από τα αγαπημένα μέρη του νησιού για να γείρετε πίσω και να κοιτάξετε ψηλά. Ο ουρανός από πάνω σας και προς τα βόρεια είναι σκοτεινός, και είναι το σωστό μέρος για τις Περσείδες. Μόνο μην περιμένετε εδώ το φωτεινό κέντρο του Γαλαξία από τον Αύγουστο και μετά: το κρύβει το βουνό.

Όχι τη νύχτα: η κορυφή και ο Βάτος

Το Φεγγάρι έχει τον πιο καθαρό αέρα του νησιού, αλλά η ανάβαση θέλει περίπου έξι ώρες προς κάθε κατεύθυνση σε απότομο βουνό, και δεν είναι μέρος για να βρεθείτε στο σκοτάδι. Στην παραλία του Βάτου δεν φτάνει δρόμος, μόνο βάρκα ή δύσκολο μονοπάτι: αφήστε την για τη μέρα.

Ο Γαλαξίας σε τόξο πάνω από μια παραλία με βότσαλα στη Σαμοθράκη, με ξύλινο βάθρο ναυαγοσώστη και το βουνό πίσω
Ο Γαλαξίας πάνω από μια παραλία της Σαμοθράκης. Φωτογραφία: Todor Mishinev

Πότε να έρθετε

Οι πιο καθαρές νύχτες είναι το καλοκαίρι. Μετρήσαμε, στα δέκα χρόνια 2016 έως 2025, τις νύχτες που η νεφοκάλυψη από αργά το βράδυ ως τα ξημερώματα ήταν κατά μέσο όρο κάτω από 20 τοις εκατό:

  • Ιούλιος και Αύγουστος: σχεδόν εννιά στις δέκα νύχτες καθαρές, περίπου 27 τον μήνα.
  • Ιούνιος και Σεπτέμβριος: περίπου έξι στις δέκα, 18 με 19 νύχτες.
  • Απρίλιος, Μάιος και Οκτώβριος: τέσσερις με πέντε στις δέκα.
  • Νοέμβριος έως Φεβρουάριος: περίπου μία νύχτα στις τέσσερις.
Αστέρια ανάμεσα σε σύννεφα που περνούν πάνω από μια σκοτεινή κορυφογραμμή της Σαμοθράκης
Αστέρια και σύννεφα πάνω από τη Σαμοθράκη. Φωτογραφία: Θεόδωρος Κονδάκος

Οι καλοκαιρινές νύχτες όμως είναι μικρές. Στα μέσα Ιουνίου ο ουρανός είναι εντελώς σκοτεινός μόνο από τις 23:00 περίπου ως τις 03:40· στα μέσα Αυγούστου από τις 22:00 περίπου ως τις 04:45, και στα μέσα Σεπτεμβρίου από τις 21:00 ως τις 05:25. Το κέντρο του Γαλαξία βρίσκεται στον βραδινό ουρανό από το τέλος της άνοιξης ως τις αρχές Σεπτεμβρίου, στο ψηλότερο σημείο του μόλις σκοτεινιάσει, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Συνολικά, από τα τέλη Ιουνίου ως το τέλος Αυγούστου, γύρω από μια νέα σελήνη, είναι η καλύτερη εποχή του χρόνου.

Η Σελήνη μετράει περισσότερο από τον μήνα. Ένα φωτεινό φεγγάρι σβήνει τον Γαλαξία παντού στη γη. Κανονίστε τις νύχτες σας για την εβδομάδα γύρω από μια νέα σελήνη. Οι νέες σελήνες του 2027 πέφτουν στις 7 Ιανουαρίου, 6 Φεβρουαρίου, 8 Μαρτίου, 7 Απριλίου, 6 Μαΐου, 4 Ιουνίου, 4 Ιουλίου, 2 και 31 Αυγούστου, 30 Σεπτεμβρίου, 29 Οκτωβρίου, 28 Νοεμβρίου και 27 Δεκεμβρίου.

Οι Περσείδες

Οι διάττοντες των Περσείδων εμφανίζονται από τα μέσα Ιουλίου ως τα τέλη Αυγούστου, και ο Διεθνής Οργανισμός Μετεώρων (IMO) περιμένει το μέγιστό τους το 2027 στις 13 Αυγούστου. Εκείνη τη χρονιά το φεγγάρι είναι σχεδόν γεμάτο το βράδυ, αλλά τη νύχτα της 12ης προς 13η Αυγούστου δύει γύρω στις 02:20 και αφήνει σκοτεινό ουρανό ως τις 04:40 περίπου, όταν αρχίζει να χαράζει, ακριβώς την ώρα που η βροχή διαττόντων είναι στο αποκορύφωμά της, με το σημείο από όπου έρχονται ψηλά στα βορειοανατολικά. Η βόρεια ακτή, μαζί και οι θερμές πισίνες πάνω από τα Θέρμα, είναι καλό μέρος για να τις δείτε.

Ο κομήτης Neowise χαμηλά στον βραδινό ουρανό πάνω από τα βράχια της ακτής της Σαμοθράκης, μετά τη δύση
Ο κομήτης Neowise πάνω από τη Σαμοθράκη το σούρουπο, Ιούλιος 2020. Φωτογραφία: Ursi C. Borealis

Το νησί πάντα κοίταζε τον ουρανό

Η ψηλότερη κορυφή λέγεται Φεγγάρι, και για το όνομα λέγονται δύο ιστορίες: ότι η πανσέληνος μοιάζει να ακουμπά στην κορυφή, ή ότι το βουνό είναι αρκετά ψηλό για να την κρύβει. Ο Όμηρος έβαλε τον Ποσειδώνα σε αυτή την κορυφή στην Ιλιάδα, να παρακολουθεί τον πόλεμο της Τροίας απέναντι από τη θάλασσα. Και οι τελετές του Ιερού των Μεγάλων Θεών γίνονταν σε μεγάλο μέρος τη νύχτα, κάτω από τον ίδιο ουρανό. Για τους μύθους που οι αρχαίοι διάβασαν στα άστρα του, δείτε την Αστρομυθολογία της Σαμοθράκης.

Αστέρια σε βαθύ μπλε νυχτερινό ουρανό πάνω από τα δέντρα στο Ιερό των Μεγάλων Θεών
Αστέρια πάνω από το Ιερό των Μεγάλων Θεών. Φωτογραφία: Glyn Nelson

Πού να μείνετε για τα άστρα

Αστέρια γεμίζουν τον νυχτερινό ουρανό της Σαμοθράκης, όπως φαίνονται από έναν γυάλινο θόλο με ανοιχτό το παράθυρο της οροφής
Ο νυχτερινός ουρανός από το Solar Dome Retreat στη Σαμοθράκη

Κάθε σπίτι έξω από τα χωριά σάς δίνει σκοτεινό ουρανό στην πόρτα. Ένα μέρος είναι φτιαγμένο γύρω από αυτόν: το Solar Dome Retreat, ένας γυάλινος γεωδαιτικός θόλος πάνω από την Ποταμιά, με παράθυρο στην οροφή που ανοίγει στον ουρανό, για να βλέπετε τα άστρα από το κρεβάτι. Λειτουργεί με ηλιακή ενέργεια, χωρίς προβολείς έξω.

Το Δημοτικό Κάμπινγκ Βαράδες, δίπλα στη θάλασσα κοντά στα Θέρμα, είναι το αδειοδοτημένο κάμπινγκ του νησιού (από τα μέσα Μαΐου ως τον Σεπτέμβριο). Το ελεύθερο κάμπινγκ, ακόμη και στην Πλατιά, δεν επιτρέπεται πια.

Πρακτικές συμβουλές για μια καλή νύχτα

  • Δώστε στα μάτια σας 20 με 30 λεπτά. Τόσο χρειάζονται για να συνηθίσουν πλήρως το σκοτάδι. Οι περισσότεροι τα παρατούν μετά από πέντε και αποφασίζουν ότι ο ουρανός είναι συνηθισμένος.
  • Όχι λευκό φως. Μία οθόνη κινητού χαλάει τη νυχτερινή όραση όλων. Χρησιμοποιήστε κόκκινο φακό ή την κόκκινη λειτουργία του κινητού.
  • Πάρτε κάτι ζεστό να φορέσετε. Οι νύχτες δροσίζουν γρήγορα δίπλα στη θάλασσα και στα ψηλότερα σημεία, ακόμη και τον Αύγουστο.
  • Ξαπλώστε. Ένα στρωματάκι ή μια κουβέρτα είναι πολύ καλύτερα από το να στέκεστε με τον λαιμό τεντωμένο.
  • Κιάλια πριν από τηλεσκόπιο. Απλά κιάλια 10x50 δείχνουν τους δορυφόρους του Δία και χωρίζουν τα σμήνη αστέρων σε ξεχωριστά άστρα.
  • Οδηγήστε αργά. Οι δρόμοι προς τη νότια ακτή και τον Κήπο δεν έχουν φώτα, έχουν πολλές στροφές, και κατσίκες.

Συχνές ερωτήσεις

Φαίνεται ο Γαλαξίας από τη Σαμοθράκη;

Ναι, με γυμνό μάτι, σε κάθε καθαρή νύχτα χωρίς φωτεινό φεγγάρι, σχεδόν από οπουδήποτε έξω από τα χωριά. Για το φωτεινό κέντρο του, πηγαίνετε στη νότια ακτή από τον Μάιο ως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Ποιος είναι ο καλύτερος μήνας για αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη;

Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος έχουν τις περισσότερες καθαρές νύχτες, σχεδόν εννιά στις δέκα, και το κέντρο του Γαλαξία είναι ψηλά το βράδυ. Ο Ιούνιος και ο Σεπτέμβριος είναι κι αυτοί καλοί, με λιγότερες καθαρές νύχτες. Όποιος κι αν είναι ο μήνας, ελάτε την εβδομάδα γύρω από μια νέα σελήνη.

Πού είναι το πιο σκοτεινό σημείο του νησιού;

Οι νότιες και ανατολικές ακτές, από την Παχιά Άμμο και το εκκλησάκι της Κρημνιώτισσας ως τον Κήπο, είναι στην πιο σκοτεινή ζώνη του άτλαντα φωτορύπανσης, με ανοιχτή θάλασσα προς τα νότια.

Είναι καλά τα Θέρμα για αστροπαρατήρηση;

Για τον ουρανό από πάνω σας και προς τα βόρεια, και για τις Περσείδες, ναι. Όμως ο Σάος υψώνεται ψηλά νότια από τα Θέρμα και κρύβει το φωτεινό κέντρο του Γαλαξία από τον Αύγουστο και μετά.

Χρειάζομαι εξοπλισμό;

Όχι. Τα μάτια σας αρκούν για τον Γαλαξία. Ένα ζευγάρι κιάλια 10x50 προσθέτει πολλά με μικρό κόστος.

Ουρανός γεμάτος αστέρια πάνω από τη Σαμοθράκη σε μια καθαρή νύχτα
Μια καθαρή νύχτα πάνω από τη Σαμοθράκη. Φωτογραφία: Glyn Nelson

Να μείνει σκοτεινός

Οι σκοτεινοί ουρανοί χάνονται αθόρυβα, ένας προβολέας τη φορά, και σπάνια ξανακερδίζονται. Η Σαμοθράκη έχει ακόμη έναν. Αν μείνετε εδώ: κρατήστε τα εξωτερικά φώτα χαμηλά και στραμμένα προς τα κάτω, κλείστε τις κουρτίνες τη νύχτα και σβήστε τα φώτα στις άδειες βεράντες.

Πηγές

Φωτεινότητα ουρανού: David Lorenz, World Atlas of Artificial Night Sky Brightness, έκδοση 2025, από δεδομένα νυχτερινού φωτισμού VIIRS του Earth Observation Group, Colorado School of Mines· τιμές στις συντεταγμένες κάθε σημείου. Καθαρές νύχτες: ωριαία νεφοκάλυψη ERA5, 2016 έως 2025, μέσω Open-Meteo. Γραμμή ορίζοντα: AWS Terrain Tiles. Φάσεις της Σελήνης, ώρες σκοταδιού και θέση του κέντρου του Γαλαξία: υπολογισμένες για τη Σαμοθράκη με το PyEphem, σε ώρα Ελλάδας. Περσείδες: International Meteor Organization, Meteor Shower Calendar 2027. Επιφάνεια δρόμων: OpenStreetMap.

Όλες οι φωτογραφίες

Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 1
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 2
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 3
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 4
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 5
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 6
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 7
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 8
Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη, φωτογραφία 9

Συνδυάστε το με

Οι προτάσεις μας για να συνδυάσετε με το Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη.

Ιστορίες για Αστροπαρατήρηση στη Σαμοθράκη

Ευεξία στη Σαμοθράκη: ιαματικές πηγές, κρύες βάθρες και σκοτεινός ουρανός

Η ευεξία της Σαμοθράκης είναι απλή και παλιά: οι υπαίθριες ζεστές πισίνες πάνω από τα Θέρμα, παγωμένες βάθρες στο δάσος, ουρανός τόσο σκοτεινός που φαίνεται ο Γαλαξίας, και ήσυχα καταλύματα για μερικές αργές μέρες.

Διαμονή κοντά

Διαμονή κοντά